Clay Figure with Thin White Rope

Manders: 'Bij dit werk probeerde ik me voor te stellen hoe het is om zonder armen te leven. Dan wordt de wereld gevaarlijk, juist omdat je er niet op kunt ingrijpen. Ik wilde een figuur maken die daar toch rustig bij blijft, stil en zelfverzekerd in de wereld staat, of beter gezegd, aan een dun touwtje hangt. Zonder dat touw zou het inzakken.' 

Manders: 'Het is een compositie met allemaal verticalen, en het is voor mij het beste beeld dat je kunt maken met een bepaalde hoeveelheid hout en klei. Large Composition with Red is een soort muzikaal akkoord gemaakt van verschillende verticalen; als ik één verticaal wat langer, breder of roder had gemaakt, was het een heel andere samenklank geweest'. 

Dry Clay Head

Manders: 'In dit werk zit zowel veel rust als spanning. Doordat ik het hoofd schuin heb afgesneden, verandert de schaal op een interessante manier. De uitgedroogde klei geeft verstilling, terwijl een subtiel touw aan het achterhoofd een onverwachte spanning toevoegt. Het touw en hout aan de achterzijde en de uitgedroogde klei zijn allemaal beschilderd brons.'

Manders: 'Bij Monument heb ik zachtjes een hoopje klei geplaatst op de keel van een vrouwelijk figuur. Het spreekt namens iedereen die in stilte pijn met zich meedraagt, zoals het verlies van een zwangerschap of de droom om zelf een kind te krijgen. Mijn ouders hebben een kind een paar dagen na de geboorte verloren. In die tijd sprak je daar niet over, ging je gewoon door. Er was weinig plek voor hun emoties. Dit is een monument voor iedereen die lijdt onder dit soort ingrijpend verborgen verlies. 

Manders: 'Al jaren werk ik aan een serie beelden met hele verticalen, horinzontalen en diagonalen. Deze hoofden met vier gele verticale balken lijken van gedroogde klei, maar zijn beschilderd brons. Samen vormen ze een ruimtelijk schilderij. 

Stilte in de storm

Wie de storm wil trotseren, moet haar oog binnenstappen. Terugkomen tot de kern, de plek waar stilte heerst en helderheid ontstaat. Dat is wat deze collectietentoonstelling wil bieden: een moment van bezinning in een wervelende wereld. De kunstenaars tonen dat stilte een bron van kracht is. Het biedt ruimte. Voor aandacht, nieuwe inzichten en intensieve ervaringen. Het scherpt de zintuigen, vertraagt denkprocessen en laat nieuwe beelden en betekenissen ontstaan. Ze kan stilte een zacht, standvastig antwoord bieden op de storm die ons omringt. 

Ik ken Olafur Eliasson van zijn The Weather Project. Een gigantische installatie in het Tate Modern in Londen. Het was een gloeiende halve zon, samengesteld uit honderden ledlampjes, die werden gereflecteerd door een spiegel aan het plafond. De nevelslierten, vervaardigd uit een mengsel van suiker en water, die de zaal in werden geblazen, maakten er een hallucinerend schouwspel van dat een miljoen extra bezoekers naar het museum trok. Veel van hen gingen languit op de grond liggen of kwamen meermaals terug. Ik heb het helaas niet live gezien, alleen foto's op internet. Eliasson heeft als uitgangspunt: het centraal zetten van de ervaring van de belever van zijn kunst. Je geeft meer betekenis aan een werk met je eigen associaties en herinneringen bij het ervaren van de werken. 

Elmgreen & Dragset - L'Addition

Een figuur bepakt met rugzak en slaapmat wandelt door een wit landschap. De sneeuw heft de overgang tussen hemel en aarde op en bedekt alles in de omgeving. Deze eenzame wandelaar is volledig op zichzelf teruggeworpen, compleet losgezongen van de wereld. Het Scandinavische kunstenaarsduo Elmgreen & Dragset behandelt in hun werk vaker thema's als eenzaamheid en onze relatie met de natuur. Waar deze figuur vandaan komt en waar hij naartoe gaat, laten ze in het midden. Het is een poëtische reflectie op de mens in de natuur en de sporen die we daar achterlaten.  

Ik ken dit artiestenduo van de Biënnale in Venetië in 2009. Ze gebruikten de paviljoens van Noorwegen en Denemarken voor een gezamenlijk project 'Death of a collector'. Bij het Deense paviljoen stond een bordje 'Te koop'. Binnen liep je door de stijlvol traditioneel ingerichte privévertrekken van een fictief verzamelaarskoppel. Zij hadden het huis overhaast verlaten. Het ernaast gelegen Noorse paviljoen was ingericht als een flamboyante vrijgezellenwoning. Hier zag je niet alleen de de verzameling van hedendaagse kunstwerken van de mysterieuze mr. B, maar ook zijn collectie van door ex-geliefden gebruikte zwemkleding. Buiten lag een dode man in het zwembad. De expositie vertelde over het onderwerp 'verzamelen' en de psychologie achter de praktijk jezelf uit te drukken door middel van fysieke objecten. Ik kreeg het gevoel alsof ik op een filmset rondliep, maar ook alsof ik een intiem kijkje kreeg in iemands leven. 

Josiah McElheny maakt zich zorgen over de fragmentatie van informatie in onze tijd. Hij gelooft dat de waarheid niet kneedbaar is, maar wel kan groeien. Hij reflecteert hierop in zijn 'trompe-l'oeil-schilderijen', zoals hij ze zelf noemt. Dankzij een slim spel met spiegels biedt hij een kijkje in oneindige en gefragmenteerde spiegelwerelden. De handgeblazen, spiegelende vazen en urnen verwijzen naar kruiken die in de jaren veertig werden gevonden. Daarin zaten eeuwenoude manuscripten; fragmenten van kennis uit vervlogen tijden. Hij werd bovendien geïnspireerd door De bibliotheek van Babel (1941) van Jorge Luis Borges, waarin hij een universum beschrijft in de vorm van een oneindige bibliotheek met zeshoekige galerijen, die alle denkbare boeken bevat. Mij doet de inhoud van de vazen denken aan kathedralen en aan de boeken van Carlos Ruiz Zafón. Fascinerend. 

Het was geweldig het museum te bezoeken. Meestal ga ik samen met mijn zus. Het was bijzonder nu met meer familieleden te gaan, waaronder mijn 94-jarige moeder. Ik had van tevoren aangegeven de rolstoel 'best een dingetje te vinden'. En wat me zou helpen om het wat makkelijker te maken. Zoals dat ik zelf om hulp zou vragen. Met dit uitje ben ik overduidelijk over grenzen heen gegaan. Maar het was het meer dan waard.